Surowce i materiały formierskie

Definicje: 
  • Materiał formierski: materiał stosowany do wykonywania form odlewniczych lub rdzeni,
  • Piasek formierski: piasek, którego własności pozwalają na zastosowanie go do wyrobu masy formierskiej, składający się z osnowy piaskowej i lepiszcza w ilości przekraczającej 50%,
  • Lepiszcze: substancja gliniasta zawarta w piasku formierskim i nadająca mu wytrzymałość,
  • Osnowa piaskowa: ziarna minerałów, przeważnie kwarcu i skalenia, występujące w piasku formierskim i w glinie formierskiej,
  • Piasek formierski chudy: piasek formierski o zawartości lepiszcza od 3 do 8%,
  • Piasek formierski półtłusty: piasek formierski o zawartości lepiszcza od 8 do 15%,
  • Piasek formierski tłusty: piasek formierski o zawartości lepiszcza od 15 do 30%,
  • Piasek formierski bardzo tłusty: piasek formierski o zawartości lepiszcza od 30 do 50%,
  • Piasek formierski naturalny: piasek formierski, którego naturalna zawartość lepiszcza pozwala na bezpośrednie jego zastosowanie do wyrobu masy formierskiej,
  • Piasek formierski kwarcowy: piasek formierski o zawartości lepiszcza poniżej 3%,
  • Piasek podziałowy: odsiany, drobny, suchy piasek kwarcowy, którym posypuje się powierzchnię podziału formy,
  • Piasek formierski świeży: piasek formierski przeznaczony po raz pierwszy do sporządzenia masy formierskiej,
  • Glina formierska: glina, której własności pozwalają na zastosowanie jej do wyrobu masy formierskiej, składającej się z osnowy piaskowej i lepiszcza w ilości ponad 50%,
  • Glina kaolinowa: glina formierska zawierająca kaolin,
  • Glina kaolinowa chuda: glina kaolinowa, w której stosunek SiO2 do Al2O3 przekracza 2,65,
  • Glina kaolinowa tłusta: glina kaolinowa, w której stosunek SiO2 do Al2O3 nie przekracza 2,65,
  • Glina bentonitowa, bentonit: glina formierska zawierająca montmorylonit lub baideit,
  • Spoiwo: składnik masy formierskiej dodawany w celu nadania jej pożądanej wytrzymałości,
  • Olej talowy, smolej: spoiwo uzyskiwane jako uboczny produkt przy sulfitowej metodzie otrzymywania papieru,
  • Likopodium: zarodniki rośliny babimór stosowane jako puder formierski,
  • Pył grafitowy: rozdrobniony grafit stosowany jako pomocniczy materiał formierski do wyrobu czernideł oraz do okurzania form niesuszonych,
  • Muł węglowy Odlewniczy: bardzo rozdrobniony węgiel kamienny zmieszany z gliną i wodą, uzyskiwany w osadnikach z rur wypływowych podczas wodnego sortowania węgla w kopalniach,
  • Bielidło: zawiesina krzemionki i innych materiałów ogniotrwałych w wodzie, stosowana do wykonywania powłok ochronnych,
  • Czernidło: zawiesina pyłu grafitowego i innych materiałów ogniotrwałych w wodzie, stosowana do wykonywania powłok ochronnych,
  • Sznur woskowy, knot, stoczek: knot bawełniany pokryty warstwą wosku, tworzący sznur grubości kilku milimetrów, stosowany przy wyrobie rdzeni do uzyskania w nich kanałów odpowietrzających,
  • Ziarnistość: cecha postaci ciał sypkich, określona procentową zawartością ziaren o średnicach zawierających się określonych przedziałach,
  • Oznaczenie ziarnistości, analiza sitowa: ustalenie procentowego udziału poszczególnych frakcji w próbce ciała sypkiego, badanej na przesiewaczu laboratoryjnym,
  • Wykres ziarnistości: wykres przedstawiający procentowy udział poszczególnych frakcji w próbce ciała sypkiego,
  • Liczba ziarnistości: przeciętna średnica ziarna ciała sypkiego wyliczona na podstawie jego podziału na frakcje,
  • Przesiewacz laboratoryjny: aparat laboratoryjny do określania ziarnistości ciał sypkich, składający się z kompletu sit oraz urządzenia wstrząsowego,
  • Wytrzymałość materiałów formierskich: wartości graniczne odporności materiałów formierskich na wywierany nacisk zewnętrzny, przy których następuje trwałe odkształcenie badanej kształtki,
  • Wytrzymałość na sucho: wytrzymałość materiałów formierskich w stanie wysuszonym,
  • Wytrzymałość na wilgotno: wytrzymałość materiałów formierskich w stanie wilgotnym,
  • Przepuszczalność: zdolność materiałów formierskich do przepuszczania gazów, mierzona ilością gazu, jaki w ciągu danego okresu czasu przejdzie przez warstwę ubitej masy formierskiej, przy danej różnicy ciśnień,
  • Odmywanie lepiszcza z piasku: oddzielanie lepiszcza od osnowy piaskowej piasku formierskiego,
  • Ubijak laboratoryjny: przyrząd do ubijania próbek do badania przepuszczalności i wytrzymałości mas formierskich oraz do pomiaru ich płynności,
  • Suszarka pospieszna: aparat laboratoryjny do szybkiego suszenia próbek materiału formierskiego w celu ustalenia ich zawartości wilgoci,
  • Temperatura spiekania: najniższa temperatura, przy której w określonych warunkach następuje nadtopienie warstwy zewnętrznej materiału formierskiego,
  • Masa formierska: mieszanina materiałów formierskich odpowiednio przerobiona w celu zastosowania do wyrobu form i rdzeni,
  • Masa rdzeniowa: masa formierska stosowana wyłącznie do wykonywania rdzeni,
  • Masa gliniasta: masa formierska o dużej zawartości gliny formierskiej,
  • Masa mocna: masa formierska o dużej wytrzymałości i dużej zawartości gliny formierskiej,
  • Masa słaba: masa formierska o małej wytrzymałości i małej zawartości gliny formierskiej,
  • Masa syntetyczna: masa formierska sporządzona przez zmieszanie piasku kwarcowego z dodatkiem glin lub spoiw,
  • Masa olejowa: masa formierska składająca się z piasku kwarcowego, której spoiwem jest olej,
  • Masa szamotowa: Masa formierska o dużej zawartości szamotu,
  • Masa cementowa: masa formierska, której spoiwem jest cement,
  • Masa przymodelowa: masa formierska przeznaczona do wytwarzania warstwy formy przylegającej do modelu,
  • Masa wypełniająca: masa formierska wypełniająca skrzynkę formierską, po uprzednim obłożeniu modelu masą przymodelową,
  • Masa jednolita: masa formierska, stosowana zarówno jako przymodelowa jak i wypełniająca, przeważnie przy formowaniu maszynowym,
  • Masa używana: zaprawa z gliny i grafitu, stosowana do uszczelniania form odlewniczych wzdłuż styku ich części,
  • Płynność masy formierskiej: zdolność masy formierskiej do tworzenia przy ubijaniu powierzchni gładkiej, bez widocznych przerw ciągłości,
  • Trwałość masy formierskiej: właściwość masy formierskiej warunkująca możliwość jej wielokrotnego użycia,
  • Plastyczność masy formierskiej: właściwość masy formierskiej warunkująca jej zdolność dokładnego odtwarzania kształtów modelu,
  • Przygotowanie masy formierskiej: przeróbka materiałów formierskich mająca na celu uzyskanie masy formierskiej,
  • Schudzanie (osłabianie) masy formierskiej: obniżanie zawartości lepiszcza w masie formierskiej przez dodawanie do niej piasku kwarcowego,
  • Spulchnianie masy formierskiej: ręczna lub mechaniczna przeróbka masy formierskiej w celu powiększenia jej pozornego ciężaru właściwego,
  • Odświeżanie masy formierskiej: dodawanie do używanej masy formierskiej świeżych składników w celu umożliwienia dalszego jej stosowania,
  • Regeneracja masy formierskiej: usuwanie z używanej masy formierskiej jej zużytych składników w celu odzyskania piasku formierskiego o niezniszczonych ziarnach,
  • Odstawanie masy formierskiej: pozostawianie masy formierskiej na okres kilku godzin po wymieszaniu w odstojniku w celu ujednolicenia jej własności,