Badania metali i ich stopów

Definicje: 
  • Badanie metalograficzne: badanie struktury metali i ich stopów,
  • Badanie makroskopowe: badanie okiem nieuzbrojonym lub za pomocą lupy,
  • Przełom: powierzchnia przedmiotu metalowego w miejscu jego przełamania:
  • Badanie mikroskopowe: badanie przy użyciu mikroskopu,
  • Mikroskop metalograficzny: mikroskop do badania struktury metalu w zgładach,
  • Próbka: wydzielona ilość materiału przeznaczona do przeprowadzenia badań,
  • Próbka odlana oddzielnie: próbka odlana do indywidualnej formy z metalu przeznaczonego do zalania formy odlewu,
  • Próbka przylana: próbka stanowiąca część odlewu,
  • Zgład: próbka o płaskiej, wypolerowanej powierzchni do badań metalograficznych,
  • Trawienie zgładu: działanie odczynnikami chemicznymi na powierzchnię zgładu w celu ujawnienia struktury metalu,
  • Figury trawienia: figury powstające na powierzchni zgładu po trawieniu odpowiednimi odczynnikami,
  • Badanie nieniszczące: badanie materiałów bez niszczenia badanych próbek lub przedmiotów,
  • Detektoskopia: badanie nieniszczące mające na celu ujawnienie ukrytych wad przedmiotów,
  • Badanie radiograficzne: badanie przy użyciu promieni Roentgena lub promieni gamma,
  • Radiogram: obraz na kliszy lub papierze fotograficznym otrzymany za pomocą promieni Roentgena lub gamma,
  • Próba rozciągania: badanie cech wytrzymałościowych materiału przez rozciąganie próbki aż do rozerwania,
  • Wydłużenie bezwzględne: przyrost długości pierwotnej elementu,
  • Wydłużenie względne: stosunek wydłużenia bezwzględnego elementu do jego długości pierwotnej,
  • Przewężenie: procentowy stosunek ubytku pola przekroju próbki w miejscu pęknięcia przy próbie rozciągania do pola pierwotnego przekroju tej próbki,
  • Wytrzymałość na rozciąganie: największa wartość naprężenia rozciągającego próbkę podczas próby rozciągania, odniesiona do jej przekroju pierwotnego,
  • Granica sprężystości: największa wartość naprężenia, do której odkształcenia traktuje się jako doskonale sprężyste,
  • Moduł (współczynnik sprężystości podłużnej): Stała E wyrażająca, w ciałach podlegających prawu Hooke'a zależność naprężenia normalnego od odkształcenia według wzoru σ = E ε,
  • Granica plastyczności: naprężenie, przy którym następuje szybki wzrost odkształceń plastycznych bez wzrostu naprężeń,
  • Próba ściskania: badanie cech wytrzymałościowych materiału przez ściskanie próbki aż do skruszenia,
  • Wytrzymałość na ściskanie: największa wartość naprężenia ściskającego próbkę podczas próby ściskania, odniesionego do jej przekroju pierwotnego,
  • Próba ścinania: próba mająca na celu porównanie wytrzymałości różnych materiałów w takich połączeniach, które są narażone głównie na ścinanie,
  • Wytrzymałość na ścinanie: największa wartość naprężenia stycznego w próbce poddanej ścinaniu, przy której następuje zniszczenie próbki,
  • Próba skręcania: badanie cech wytrzymałościowych materiału przez skręcenie prętów próbnych aż do odkształcenia uznanego za niszczące,
  • Wytrzymałość na skręcanie: wyższa granica naprężenia stycznego, przy której zachodzi pęknięcie lub niszczące odkształcenie plastyczne pręta skręcanego,
  • Próba zginania: badanie cech wytrzymałościowych materiału przez zginanie próbki aż do pęknięcia lub krańcowego odkształcenia plastycznego,
  • Wytrzymałość na zginanie: wyższa granica naprężenia normalnego, przy którym zachodzi pęknięcie lub niszczące plastyczne odkształcenie próbki zginanej,
  • Próba twardości: próba polegająca np. na wciskaniu w płaską powierzchnię badanego materiału wgłębnika o określonej postaci,
  • Twardość: własność ciał stałych polegająca na tym, że przy wzajemnym naciskaniu dwóch ciał stykających się bardzo małymi częściami swych powierzchni stawiają one opór odkształceniom plastycznym i pęknięciom,
  • Pełzanie: zjawisko rosnącego z czasem odkształcenia plastycznego o prędkości praktycznie stałej lub malejącej asymptotycznie do zera (przy stałych naprężeniach),
  • Próba na pełzanie: badanie cech wytrzymałościowych materiału przez poddanie próbki przez dany okres czasu jednemu z obciążeń stałych, w temperaturze zależnej od rodzaju materiału oraz celu próby aż do zniszczenia próbki lub odkształcenia uznanego za niszczące,
  • Udarność: odporność materiału na uderzenia wykazana przy próbie udarności,
  • Próba udarności: badanie cech wytrzymałościowych materiału przez uderzenie próbki spadającym ciężarem,
  • Zmęczenie: zmniejszenie się wytrzymałości materiału przy długotrwałych obciążeniach okresowo zmiennych,
  • Próba na zmęczenie: badanie cech wytrzymałościowych materiału przez poddanie próbki obciążeniu okresowo zmiennemu aż do jej zniszczenia lub odkształcenia uznanego za niszczące,
  • Wytrzymałość zmęczeniowa: największa wartość naprężenia zmieniającego się okresowo, które próbka z danego materiału może wytrzymać przy nieograniczonej liczbie cykli zmian obciążenia,
  • Uniwersalna maszyna wytrzymałościowa: maszyna do badań wytrzymałości materiałów, za pomocą której można przeprowadzać próby rozciągania, ściskania, zginania i ścinania,
  • Twardościomierz: maszyna lub przyrząd do oznaczania twardości materiału,
  • Młot udarowy: maszyna do badania udarności, w której zasadniczym elementem jest młot zawieszony wahadłowo, który spadając niszczy próbkę,
  • Działanie karbu: spiętrzenie naprężeń w okolicach nagłych zmian przekroju przedmiotu znajdującego się pod obciążeniem,
  • Próba lejności: próba technologiczna polegająca na odlaniu spirali w znormalizowanej formie. Miarą lejności jest stopień wypełnienia formy,
  • Próba łamania klina, próba klinowa: próba technologiczna mająca na celu ustalenie skłonności żeliwa do grafityzacji, polegająca na odlaniu próbki w kształcie klina, przełamaniu jej i porównaniu przełomu z wzorcami,
  • Szczelność odlewu: nieprzenikalność ścian odlewu dla cieczy i gazów,
  • Ścieralność: podatność materiału na ścieranie,
  • Analiza chemiczna: jakościowe lub ilościowe określanie składu chemicznego,
  • Odporność na korozję: odporność metalu lub stopu na zmiany lub zniszczenie, wywołane bezpośrednim działaniem czynników chemicznych lub powstałe w rezultacie reakcji elektrochemicznych z otoczeniem,